Barwa nie zastępuje karty technicznej
Dwa smary o podobnym kolorze mogą mieć inne zagęstniki, oleje bazowe, dodatki i przeznaczenie. Różne kolory nie muszą też oznaczać różnych klas użytkowych. NLGI opisuje kolor jako cechę wyglądu, a nie skrótowe oznaczenie właściwości eksploatacyjnych.
Kolor pomaga więc rozpoznać produkt i opisać próbkę, ale nie powinien być kryterium wyboru. Sam nie powie nic pewnego o temperaturze pracy, prędkości, obciążeniu, odporności na wodę, zachowaniu przy ścinaniu ani zgodności z uszczelnieniem.
Skąd bierze się kolor smaru?
Naturalna barwa i barwniki
Naturalny kolor smaru zależy od jego formulacji; część produktów ma barwę od jasnobrązowej do ciemnej. Producent może też dodać barwnik, aby odróżnić produkt od innych albo ułatwić jego rozpoznanie podczas prac utrzymania ruchu. Niebieski, czerwony, zielony czy bursztynowy odcień nie jest uniwersalnym kodem temperatury, obciążenia ani rodzaju zagęstnika.
Dodatki i stałe środki smarne
Grafit albo dwusiarczek molibdenu mogą nadawać smarowi ciemny, nawet czarny wygląd. Nie oznacza to jednak, że każdy czarny smar zawiera taki dodatek ani że taki dodatek jest potrzebny w każdym łożysku. Informacji należy szukać w karcie technicznej i dokumentacji zastosowania konkretnego produktu.
Kolor po pracy
W trakcie pracy smar może zmienić wygląd pod wpływem temperatury, utlenienia, zanieczyszczeń, wody lub mieszania z innym produktem. SKF wskazuje, że ciemnienie może mieć związek z wysoką temperaturą, utlenieniem, zwęgleniem albo cząstkami stałymi, ale czarny kolor nie oznacza automatycznie, że smar utracił przydatność. Próbkę trzeba porównać z nieużywanym produktem i ocenić razem z warunkami pracy.
Kiedy zmiana koloru wymaga sprawdzenia?
Nie każda zmiana jest awarią. Każda wyraźna różnica względem świeżego smaru powinna jednak uruchomić kontrolę kontekstu:
- sprawdź temperaturę łożyska lub punktu smarowania i jej zmiany od ostatniego dosmarowania;
- poszukaj śladów wody, mlecznej emulsji, opiłków, grudek, obcego zapachu albo nadmiernego wydzielania oleju;
- porównaj nazwę produktu, partię i datę dosmarowania z kartą punktu smarowania;
- ustal, czy przy uzupełnianiu nie użyto innego smaru, a jeśli tak, czy potwierdzono zgodność obu produktów;
- jeśli przyczyna nadal jest niejasna, pobierz próbkę zgodnie z procedurą zakładu i zleć jej ocenę, zamiast decydować na podstawie samej barwy.
Zmianę koloru interpretuj razem z temperaturą, drganiami, wyciekiem, hałasem, stanem uszczelnień i historią pracy. Sam wygląd próbki nie potwierdza ani prawidłowego smarowania, ani uszkodzenia łożyska.
Jakie dane sprawdzić zamiast koloru?
Przy wyborze nowego smaru i przy zmianie produktu sprawdź co najmniej:
- przeznaczenie produktu i typ smarowanego elementu;
- rodzaj oleju bazowego oraz zagęstnik;
- klasę konsystencji NLGI;
- zakres temperatury, prędkość i obciążenie przewidziane dla zastosowania;
- odporność na wodę, ochronę przed korozją i zachowanie w obecności zanieczyszczeń;
- zgodność z materiałami, uszczelnieniami i smarem używanym wcześniej;
- ilość, sposób podania i interwał wynikający z instrukcji maszyny lub łożyska.
NLGI 2, kolor albo napis „high temperature” to pojedyncze informacje i żadna z nich nie zastępuje pełnej specyfikacji. W razie rozbieżności pierwszeństwo ma instrukcja maszyny lub łożyska oraz karta konkretnego produktu.
Kolor i dane w katalogu Molyguard
W katalogu Molyguard 2022 kolor jest jedną z kolumn tabeli smarów, obok zagęstnika, oleju bazowego, klasy NLGI i temperatury pracy. Ta tabela dobrze pokazuje, dlaczego sama barwa nie wystarcza. AERO 300 i GS ROLLER DR mają w katalogu podobny, ciemnobrązowy kolor. AERO 300 to smar na kompleksie litu i oleju półsyntetycznym, opisany do wysoko obciążonych łożysk rolkowych w wysokiej temperaturze. GS ROLLER DR ma zagęstnik wapniowy i olej mineralny, a katalog poleca go do walcarek oraz łożysk suszarek, parowników i stabilizatorów. Podobny wygląd nie oznacza więc tego samego składu ani zastosowania. Czarne smary GS PL i LMP 180 zawierają odpowiednio grafit i dwusiarczek molibdenu, czyli dodatki opisane wyżej. Opisy zastosowań wszystkich smarów znajdziesz w ofercie środków smarnych Molyguard. Żaden z tych opisów nie jest rekomendacją dla konkretnego łożyska bez danych o jego pracy.
Przykład: smar w łożysku ciemnieje
Jeżeli smar przy łożysku rolki z czasem ciemnieje, nie wystarczy uznać, że „czarny smar jest lepszy” albo że „na pewno się spalił”. Najpierw porównaj temperaturę i czas pracy z warunkami przewidzianymi dla produktu, sprawdź możliwe zanieczyszczenie i sposób dosmarowania, a następnie oceń próbkę względem świeżego smaru. Dopiero taki zestaw informacji pozwala zdecydować, czy potrzebna jest korekta ilości, interwału, procedury lub produktu.
Jak przygotować zapytanie o dobór?
W zapytaniu o smar z oferty olejów i smarów TC Kolor podaj nazwę i model maszyny, oznaczenie łożyska lub punktu smarowania, prędkość, obciążenie, temperaturę, rodzaj uszczelnienia, kontakt z wodą lub chemikaliami, obecny produkt, sposób dozowania oraz opis zaobserwowanej zmiany. Kolor zapisz jako jedną z cech próbki, obok konsystencji, zapachu i zanieczyszczeń.
