Co trzeba ustalić przed wyborem oleju?
Opis aplikacji powinien dotyczyć łańcucha i jego przegubów, a nie tylko nazwy maszyny. Przed zapytaniem zbierz co najmniej:
- temperaturę ciągłą łańcucha oraz krótkie skoki temperatury; jeśli masz tylko temperaturę powietrza w suszarce, zaznacz to jako dane pośrednie;
- prędkość łańcucha, podziałkę, liczbę cykli oraz metodę smarowania — ręczną, kroplową, natryskową albo automatyczną;
- obciążenie, napięcie, położenie łańcucha i geometrię przegubu;
- pył, wilgoć, parę, środki chemiczne i materiał, który może zostać zanieczyszczony olejem;
- dotychczasowy olej, sposób czyszczenia, częstotliwość dozowania i wymagania producenta łańcucha lub maszyny.
W suszarkach i ramach napinających temperatura strefy grzania nie musi być równa temperaturze przegubu. Wartość z dokumentacji urządzenia opisuje proces, ale nie zastępuje pomiaru na łańcuchu ani potwierdzenia producenta łańcucha. Zakres temperatury z karty oleju porównuj z temperaturą łańcucha, nie powietrza.
Dlaczego wysoka temperatura zmienia dobór?
Tsubaki wymienia wśród skutków pracy łańcucha w wysokiej temperaturze degradację i zwęglanie się środka smarnego: przeguby pracują gorzej, a zużycie rośnie. Dla takich warunków producent zaleca specjalny środek smarny. Gdy film smarny nie dociera do powierzchni między sworzniem a tuleją, rosną tarcie i zużycie, a łańcuch się wydłuża. Temperatura zmienia też lepkość, więc olej, który dobrze penetruje na zimno, po nagrzaniu może zachowywać się inaczej.
Nie przenoś temperatury deklarowanej dla jednej formulacji na inne oleje tej samej marki. W karcie konkretnego produktu sprawdź zakres temperatury pracy, klasę lepkości ISO VG, temperaturę zapłonu, zgodność z dotychczasowym środkiem i zalecany sposób aplikacji.
Lepkość musi pozwolić dotrzeć do przegubu
Olej ma utworzyć film i jednocześnie wejść w wąską szczelinę między sworzniem a tuleją. iwis wymienia wśród wymaganych cech oleju do łańcuchów zarówno wysoką lepkość, jak i dobrą płynność. Zbyt mała lepkość może nie utrzymać filmu pod obciążeniem, zbyt duża może utrudnić penetrację i dozowanie. Nie wybieraj więc odruchowo najwyższej klasy lepkości; zestaw ją z prędkością, temperaturą i metodą podawania.
Stabilność cieplna nie wystarcza
Stabilność w wysokiej temperaturze to tylko jedno z wymagań. iwis wymienia obok niej m.in. przyczepność, zgodność ze środkiem smarnym nałożonym fabrycznie, ochronę przed korozją, nośność filmu olejowego i zdolność wnikania. W procesie dochodzą zanieczyszczenia, wpływ oleju na materiał i możliwość regularnego czyszczenia. Jeśli olej może trafić na produkt, sprawdź dopuszczenie konkretnego oleju: w katalogu Molyguard rejestrację NSF H1 dla przemysłu spożywczego i farmaceutycznego ma MOLY CHAIN AL, a nie każdy olej do łańcuchów z tej serii.
Jak czytać ofertę olejów do łańcuchów?
W kategorii olejów i płynów do łańcuchów wysoką temperaturę mają w opisie m.in. ERRE 9 (łańcuchy w wysokiej temperaturze i pod dużym obciążeniem), ERRE 19 (łańcuchy przenośnikowe i transmisyjne w wysokiej temperaturze) oraz RSM 9 z dwusiarczkiem molibdenu (łańcuchy, łożyska i rolki w piecach oraz suszarkach). Różnią się klasą lepkości i dodatkami, więc wspólna wzmianka o wysokiej temperaturze nie przesądza wyboru.
Dla instalacji włókienniczych katalog Molyguard 2022 (s. 7) wymienia wśród olejów dla przemysłu włókienniczego MOLYGUARD MOLY CHAIN: syntetyczny olej estrowy do łańcuchów i łożysk w przemyśle włókienniczym, w szczególności do łańcuchów stabilizatorów (ram napinających) i suszarek. Katalog podaje dla niego temperaturę roboczą od −10 do +250 °C i klasy lepkości od ISO VG 100 do 460. Te wartości są punktem wyjścia do porównania z temperaturą zmierzoną na łańcuchu i z wymaganiami producenta maszyny, a nie gotową rekomendacją.
Sposób podawania jest częścią doboru
iwis wiąże wybór metody smarowania z prędkością i podziałką łańcucha: od oliwiarki lub pędzla, przez smarowanie kroplowe, po kąpiel olejową i smarowanie obiegowe pod ciśnieniem. Niezależnie od metody olej musi dotrzeć do przegubu, czyli między sworzeń a tuleję, a nie tylko zwilżyć zewnętrzne płytki.
- Podawaj olej w szczelinę między płytkami wewnętrznymi i zewnętrznymi oraz między rolką a tuleją, na luźnej stronie łańcucha, gdzie ma czas wniknąć w przegub; trzymaj się instrukcji urządzenia.
- Przy smarowaniu kroplowym szybszy łańcuch potrzebuje więcej oleju (Tsubaki); nie zmieniaj metody podawania bez ponownego ustalenia dawki.
- Ustal ilość i interwał dozowania. iwis zaleca regularne podawanie odpowiednio dobranej ilości zamiast rzadkiego smarowania dużą dawką.
Jak sprawdzić dobór na linii?
Próbę przeprowadź jako kontrolowaną zmianę, nie jako jednorazowe dolanie nowego oleju. Najpierw sprawdź, czy nowy olej jest zgodny z dotychczasowym. Jeśli zgodność nie jest potwierdzona, zaplanuj czyszczenie łańcucha według procedury zakładu. iwis nie zaleca zanurzania całego łańcucha w środku czyszczącym, bo jego pozostałości w przegubach utrudniają wnikanie świeżego oleju.
- Zapisz stan wyjściowy: temperaturę w ustalonym punkcie, prędkość, dawkę, interwał, hałas, wydłużenie łańcucha i widoczne ślady zużycia.
- Zmieniaj jedną rzecz naraz: nowy olej przy dotychczasowej metodzie podawania albo nową metodę przy tym samym oleju, w porównywalnych warunkach pracy.
- Po ustalonym czasie porównaj te same wartości i sprawdź wpływ oleju na materiał, w tym kapanie na tkaninę. iwis proponuje ocenić film po otwarciu ogniwa złącznego: na sworzniach powinna być widoczna wyraźna, czysta warstwa środka smarnego. Krótkotrwały brak kapania nie dowodzi poprawnego doboru.
Jak przygotować zapytanie o olej?
W zapytaniu o oleje do łańcuchów podaj model maszyny, typ i wymiary łańcucha, temperaturę łańcucha i otoczenia, prędkość, obciążenie, metodę smarowania, obecny produkt, warunki zanieczyszczenia oraz informację, czy olej może mieć kontakt z materiałem. Z tymi danymi można porównać karty konkretnych olejów z warunkami na linii.
Jeśli brakuje temperatury zmierzonej na łańcuchu albo nazwy dotychczasowego oleju, zacznij od tych dwóch danych: zmierz temperaturę łańcucha w gorącej strefie podczas pracy i sprawdź, czym łańcuch jest smarowany obecnie. Bez nich nawet dobrze opisany olej wysokotemperaturowy pozostaje tylko kandydatem do próby.
