Najpierw ustal, jaki to typ łożyska
Określenie „łożysko ślizgowe” mówi o sposobie ruchu, ale nie wskazuje jeszcze, czym należy je smarować. W tej grupie znajdują się między innymi tuleje z warstwą ślizgową, łożyska metalowe z kieszeniami lub rowkami smarnymi oraz łożyska polimerowe zawierające stały środek smarny. Z tabliczki, rysunku, karty materiałowej albo instrukcji maszyny ustal:
- materiał tulei lub warstwy ślizgowej i ewentualne oznaczenie wykonania;
- czy producent przewiduje pracę na sucho, smarowanie początkowe czy regularne dosmarowanie;
- rodzaj ruchu: obrotowy, oscylacyjny albo liniowy;
- nacisk powierzchniowy, prędkość ślizgu i czas pracy;
- temperaturę, kontakt z wodą, pyłem, włóknami, chemikaliami lub materiałem procesowym;
- materiał, stan powierzchni i geometrię wału oraz sposób odprowadzania ciepła.
Przy tulejach z tworzywa sprawdź w karcie materiału dopuszczalną wartość p×v, czyli iloczyn nacisku powierzchniowego i prędkości ślizgu. igus opisuje ją jako miarę ciepła tarcia; wartość rzeczywista zależy między innymi od materiału wału, temperatury otoczenia i czasu pracy. Dlatego wał i odprowadzanie ciepła należą do danych punktu smarowania.
Kiedy smar, a kiedy praca na sucho?
Łożysko samosmarne zawiera stałe środki smarne w materiale lub w warstwie ślizgowej. igus podaje dla swoich łożysk iglide, że dodatkowe smarowanie olejem lub smarem zwykle nie jest ani potrzebne, ani praktyczne, a w zapylonym otoczeniu smar może wiązać pył i włókna, które trafiają między tuleję a wał. Te same materiały dopuszczają jednak jednorazowe smarowanie przy montażu: poprawia ono rozruch i obniża tarcie. Jeśli producent opisuje łożysko jako przeznaczone do pracy na sucho lub bezobsługowe, nie wprowadzaj regularnego dosmarowania bez zgody producenta, nawet jeśli punkt wygląda jak zwykła tuleja.
Inaczej postępuj z wykonaniem wyposażonym w kieszenie, rowki lub system doprowadzania środka smarnego. Dla konkretnej konstrukcji producent może wskazać olej, smar albo oba warianty, ilość i interwał smarowania, a także wykluczyć niektóre dodatki. Katalog łożysk ślizgowych Schaeffler podaje takie wymagania osobno dla poszczególnych serii, więc zalecenia dla jednej konstrukcji nie przenoś na inne łożyska ślizgowe.
Jak dobrać środek smarny do łożyska ślizgowego?
Jeżeli łożysko ma pracować z olejem lub smarem, porównaj kartę produktu z warunkami punktu smarowania:
- Materiał i warstwa ślizgowa. Sprawdź, czy środek jest dopuszczony dla danego materiału, uszczelnień i ewentualnych tworzyw.
- Nacisk i prędkość. Dla tulei polimerowych odczytaj p×v lub inne granice podane przez producenta. Dla konstrukcji metalowych sprawdź obciążenie, prędkość i sposób zasilania środkiem smarnym.
- Rodzaj ruchu. Sprawdź, czy dane producenta łożyska obejmują ruch występujący w punkcie: obrotowy, oscylacyjny albo liniowy. Sama nazwa smaru tego nie rozstrzyga.
- Temperatura. Uwzględnij temperaturę łożyska, czas pracy i krótkie skoki, a nie tylko temperaturę otoczenia.
- Środowisko. Woda, para, pył, włókna i chemikalia mogą zmienić wymagania dotyczące lepkości, przyczepności, odporności na wymywanie i ochrony powierzchni.
- Kompatybilność. Przy zmianie produktu sprawdź zgodność z obecnym środkiem, materiałem łożyska i procedurą czyszczenia. Ten sam numer NLGI nie potwierdza zgodności dwóch smarów.
Nie dobieraj produktu po kolorze, nazwie „do łożysk” ani pojedynczym dodatku.
Co sprawdzić w ofercie TC Kolor?
Produkty, których karty wymieniają tulejki, znajdziesz w kategorii wkładów smarnych. W katalogu Molyguard SILVER GREASE opisano jako smar z bezwodnym wapniem jako zagęstnikiem, o dobrej odporności na wodę i wysokie ciśnienie, do tulejek, kół zębatych i złączy pracujących pod dużymi obciążeniami, wstrząsami i poślizgami oraz do młotów hydraulicznych; zakres pracy to −10 do +100 °C. EHT to wodoodporny smar na kompleksie litu z dodatkiem EP i dwusiarczkiem molibdenu (MoS₂), do łożysk, tulejek i o-ringów, o zakresie pracy −20 do +200 °C.
To zastosowania katalogowe. EHT zawiera MoS₂, więc odpada tam, gdzie producent łożyska wyklucza smary z dodatkami stałymi. O doborze do konkretnej tulei decydują dane z listy powyżej i zgodność z dotychczasowym smarem.
Przykład decyzji: tuleja w wilgotnym punkcie maszyny
Jeżeli tuleja pracuje w wilgoci, najpierw ustal, czy producent przewidział smarowanie zewnętrzne. Przy wykonaniu samosmarnym sprawdź, czy olej albo smar nie będzie zatrzymywał zanieczyszczeń. Przy wykonaniu z rowkiem lub kieszeniami smarnymi porównaj odporność środka na wodę, sposób utrzymania go w punkcie, materiał tulei i interwał dozowania. Katalog podaje odporność na wodę zarówno dla SILVER GREASE, jak i EHT, ale produkty różnią się zagęstnikiem i zakresem temperatur, więc wybór zależy od temperatury punktu i zgodności z obecnym smarem.
Jak przygotować zapytanie o dobór?
Zapytanie o wkłady smarne lub inny środek do łożyska ślizgowego przygotuj z danymi: oznaczenie i materiał łożyska, rysunek lub zdjęcie punktu, rodzaj ruchu, nacisk lub obciążenie, prędkość, temperatura, wilgoć i zanieczyszczenia, materiał wału, obecny środek smarny oraz sposób dozowania. Jeśli łożysko jest samosmarne, dołącz kartę materiałową i informację, czy producent dopuszcza smarowanie przy montażu.
